Johan Cruiff en denken in paradoxen

In deze aflevering gaat filosoof Renate Schepen in gesprek met JP Kraamwinkel, eigenaar van het Amsterdamse Ajax-cafe De Avonden, over het denken van Cruijff en hoe dat verbonden is met de plek waar hij geboren is, in Betondorp. Ik maak een pleidooi om ook naar de filosofen te luisteren die buiten de boeken hun kennis deelden.

Johan Cruijff heeft een originele manier van denken die binnen de filosofie heel relevant zou kunnen zijn. Waar het westerse denken zich sinds Socrates heeft ontwikkeld in opposities (het is dit of dat), denkt Cruijff in paradoxen (het lijken tegenstellingen, maar blijken openingen te hebben). Dat is niet alleen handig op het voetbalveld, maar ook in onze huidige maatschappij.

Deze aflevering werd op 1 maart 2026 live opgenomen met een publiek, tijdens het Festival van Stille Stemmen in Betondorp.

Host: Renate Schepen
Research: Femke Wagenaar.
Podcastmaker en muziek Frits de Beer

De kracht van eenzaamheid met Anja Machielse

Eenzaamheid is vaak omgeven met schaamte en taboe. Toch zijn er maar weinig gevoelens zo universeel als eenzaamheid. Het is een normaal aspect van het leven dat iedereen weleens ervaart.

Eenzaamheid kent vele vormen en schakeringen, variërend van tijdelijk psychisch ongemak tot een chronische situatie die onoplosbaar lijkt en gepaard gaat met gevoelens van zinloosheid en vervreemding. De kern is een pijnlijk gemis aan verbondenheid of een gemis aan maatschappelijke waardering en erkenning.

Maar eenzaamheid is ook een krachtige emotie die ons uitdaagt om na te denken over onze relaties, keuzes te maken en nieuwe wegen in te slaan.

In deze aflevering gaat Renate Schepen in gesprek met Anja Machiels , emeritus hooglereraar sociale weerbaarheid aan de Universiteit van Humanistiek, over eenzaamheid als een krachtig signaal om te luisteren naar een gemis en welke behoefte daar achter zit.

podcastmaker: Frits de Beer, samenwerking tussen de Vrijwilligers Academie Amsterdam en de School van Stille Stemmen.

Enrique Dussel Bevrijdingsfilosoof

gesprek tussen Wil Heeffer en Renate Schepen

Enrique Dussel (Argentinië 1934 – Mexico 2023) is een pleitbezorger van bevrijdingsfilosofie. Deze filosofie bepleit een ethiek en politiek die zijn gebaseerd op ecologische denken en zorg voor elkaar. Het is een kritiek op kolonialisme, imperialisme en onrechtvaardigheid. Dussel maakt ons bewust van het gebruik van taal en toont ons dat alternatieve bestuursvormen mogelijk en noodzakelijk zijn. In gesprek met filosoof Wil Heeffer.

Descartes, vergeten periode in de Egmonden

Van 1643 tot 1649 woonde Descartes in de Egmonden. Er is nog weinig aandacht besteed aan die periode in zijn leven. Was Descartes denken alleen maar dualistisch of zag hij meer verbondenheid dan we vaak horen. In deze podcast ga ik in gesprek met historicus Peter van den Berg, die het graf van de vriendin van Descartes, Helena Jans van der Storm, in de Slotkapel van Egmond ontdekte. En met filosoof en filmmaker Pierre Drouot die een film maakte over het leven van Descartes in deze periode en gefascineerd is door de briefwisseling van Descartes met prinses Elisabeth van de Palts, die bepalend was voor zijn boek Over de Passies van de Ziel.

Ban Zhao

Ban Zhao  (49? – c. 120? na Chr.) was een Chinese historicus, filosoof en politicus. Ze onderwees mannen en vrouwen aan het hof en van haar kunnen we leren over dienend leiderschap. Ze voltooide het werk van haar broer Ban Gu over de geschiedenis van de Westelijke Han-dynastie, namelijk het Boek van de Han. Ze schreef ook Nüjie (女誡, vermaningen aan mijn dochters), een invloedrijk werk over het gedrag van vrouwen. Daarnaast had ze interesse in astronomie en wiskunde, en schreef ze gedichten, necrologieën, argumentaties, commentaren, essays en langer werk. Ze werd China’s bekendste vrouwelijke geleerde en instructeur van taoïstische seksuele handelingen voor de keizerlijke familie.