Om recht te doen aan verschillende vormen van kennis over ’tijd’ en ‘natuur’, zette Renate Schepen haar proefschrift om in wandelopdrachten met social designer Eylem Ertürk. Leer elkaar, je omgeving en jezelf beter kennen. Kennis die wordt ontdekt in de relatie tot de omgeving en door hierover uit te wisselen kan helpen om bewust te kiezen hoe we met ’tijd’ en natuur willen omgaan. Je krijgt andere perspectieven op tijd en natuur uit andere filosofieën mee om je omgeving bewust anders te ervaren en hierover in gesprek te gaan.
Wat het doet: Doorbreekt de grenzen tussen jou, je team en de wereld om je heen door letterlijk door nieuwe manieren van denken te lopen.
Wat er gebeurt: Aangespoorde wandelingen in paren. combineren Verhalen vertellen en reflectie combineren om nieuwe perspectieven op de natuur en tijd te bieden.
Voor wie is het bedoeld: Teams van 10-15 personen.
Hoe lang: 2 uur.
Wat je krijgt: Diepgaande teamverbindingen die verder gaan dan de directiekamer. Een frisse lens om je te verhouden tot je omgeving, je wandelpartner en je eigen ideeën.
Soms lijkt het alsof we allemaal als eenlingen leven in de stad, maar we zijn het samen. Hoe zou het zijn als we die verbondenheid zouden kunnen voelen en onszelf als onderdeel van de stad als geheel zouden kunnen zien?
Afrikaanse denkers, zoals de Nigeriaanse filosoof Sophie Olúwolé, bieden verrassende inzichten voor zorg en samenleving. Renate Schepen gaat hierover in gesprek met filosoof Henk Haenen en neemt je mee in een inspirerende verkenning van verbindend denken en doen.
Henk Haenen en Pius Mosima schreven het boek Afrikaanse filosofie (Noordboek, 2025)
Host en onderzoek: Renate Schepen | Podcastmaker en muziek: Frits de Beer, samenwerking tussen de Vrijwilligers Academie Amsterdam en de School van Stille Stemmen.
Eenzaamheid is vaak stil en onzichtbaar — zoals wortels die zich in de aarde verstrengelen. Soms ligt daar ook rouw, of het stille spoor van iemand die we hebben verloren.
In onze hedendaagse Westerse cultuur krijgt wat onder ons ligt – de diepte, het donkere, het verborgen – vaak een negatieve lading. We richten ons op licht, hoogte en vooruitgang. Maar is leven überhaupt mogelijk zonder verbinding met wat ons draagt? Zonder aandacht voor de lagen van ons bestaan die zich aan het zicht onttrekken?
In deze masterclass gaat Renate Schepen in gesprek met journaliste en documentairemaker Christine Pawlata over de Etrusken: een volk dat tussen ca. 1000 v. Chr. en het begin van onze jaartelling in Midden-Italië bloeide en leefde vanuit een natuurlijke verbondenheid tussen hoogte en diepte, leven en dood.
De Etrusken bouwden necropoli die nauw verbonden waren met de wereld van de levenden en groeven diepe tagliate – wegen die letterlijk door de aarde sneden, tussen de duisternis van de ondergrond en het zonlicht daarboven. Hun wereldbeeld herinnert ons eraan dat het ene niet zonder het andere kan bestaan.
Doel en inhoud
Aan het begin van de lente – het seizoen waarin het ondergrondse opnieuw begint te spreken – onderzoeken we in deze masterclass hoe we ons opnieuw kunnen verbinden met de diepte van ons bestaan. Geïnspireerd door de Etrusken, via een aantal eenvoudige oefeningen, verkennen we wat er gebeurt wanneer we aandacht geven aan wat ons draagt, en hoe de onafscheidelijkheid van hoog en diep, leven en dood, ons kan helpen om eenzaamheid op een andere manier te benaderen.
Christine Pawlata
Christine Pawlata is een journalist en documentairemaker. Haar werk is onder andere verschenen bij de VPRO, HUMAN, Associated Press Television News, Arte en ZDF. Ze woont en werkt in Rome en raakte tijdens haar wandelingen door de bossen ten noorden van de Eeuwige Stad geobsedeerd door de Etrusken, die hier overal hun geheimzinnige sporen achterlieten maar altijd in de schaduw bleven van de antieke Romeinen.
Luister niet zo nauw en verruim je denken met stille stemmen in Betondorp
Beeld: Verenigingsgebouw, Brink 1A (midden), Ontwerp van het hele complex: Dick Greiner (1923-1926). Foto: Eilers, Bernard F. (1878-1951) Bron beeld: Stadsarchief Amsterdam
We horen steeds vaker dezelfde stemmen. Algoritmes en AI versterken het dominante geluid exponentieel. We trainen onszelf vooral in overtuigen en gelijk krijgen. Maar wat gebeurt er als we juist gaan oefenen in ruimer luisteren?
Luister naar wat de voortuintjes van de buren vertellen, het land van je Afrikaanse voorouders en de zaden die je plant. Herontdek Betondorps eigen Cruijff als vergeten filosoof. Laat dromen en denkwijzen op een poëtische manier naast elkaar bestaan. Nodig stille stemmen uit Betondorp bewust uit, ervaar andere tijdsbelevingen en leer van elkaar.
Praktische informatie
Datum: Zondag 1 maart 2026 Tijd: 13:00 – 18:00 uur Locatie: Onderlangs 36N, 1097 ZK Amsterdam Tickets: Vanaf €15,- Ook verkrijgbaar aan de deur (pin-only)
Op zondag 1 maart 2026 organiseert School van Stille Stemmen het Festival van Stille Stemmen in het iconische Betondorp in Amsterdam-Oost. Een dag waarop bezoekers actief op zoek gaan naar andere perspectieven – ook die (nog) niet in woorden zijn uitgedrukt. Waarop verschil gezien wordt als aanvulling in plaats van bedreiging.
Programma
Het festivalprogramma bestaat uit 10 tot 12 intieme sessies op verschillende locaties op loopafstand door Betondorp. Een deel van het programma is in het Engels; bij Nederlandstalige sessies is Engelse ondersteuning beschikbaar voor Engelstalige bezoekers.
De dag is opgebouwd uit drie rondes, waarin je zelf kunt kiezen waar je aan deelneemt. Je kunt ervaren, proeven en dromen tijdens workshops, gesprekken en wandelingen. Zo kun je je bijvoorbeeld aanmelden voor een vroege rondleiding door Betondorp met Maartje van Dijk, langs de verborgen parels van deze buurt.
We sluiten de dag gezamenlijk af met een soepmaaltijd en een nagedicht van de stadsdichter van Alkmaar.
Het volledige programma wordt binnenkort op deze pagina bekendgemaakt. Tot die tijd kun je alvast kennismaken met ons team en specialisaties via deze pagina.
Met wie
Ons team bestaat uit mensen met achtergrond in kunst, wetenschap, journalistiek en onderzoek, en vooral met een verscheidenheid aan ervaringen. Wat we delen is een wens om ruimer te luisteren voor meer zinvolle werelden – door ons te verbinden met stille stemmen en deze te versterken.
We komen van verschillende plekken op de wereld en werken lokaal waar we wonen en waar we iets organiseren: met bewoners, op plekken met een bijzonder verhaal, en in verbinding met de niet-menselijke wezens en werelden die nog niet altijd voor iedereen zichtbaar zijn.
Stille stemmen via
Speciaal voor dit festival komen Professor Emiko Tsuyuki, gespecialiseerd in het Japanse concept Ba, uit Tokio en Christine Pawlata, journalist uit Rome.
Liesbeth Tjon-A-Meeuw verbindt met ons vanuit Ghana, en verder zijn Sylvia Avontuur, Seandy Achtoven, Jantine Winter, Lonneke van Heugten en Renate Schepen in persoon aanwezig.
Waarom Betondorp
Betondorp – één van de best bewaarde geheimen van Amsterdam – vormt het perfecte decor. Groen, sociaal, vol paradijsvogels die hun eigen pad kiezen. Een buurt met bijzondere architectuur als groen stadsdorp, waar de gebouwen, kleine huisjes en moestuinen zelf actoren zijn in het festival. Onzichtbare verbindingen tussen mensen, plaatsen en geschiedenis worden zo voelbaar.
Het is een intiem festival voor 102 deelnemers (de leeftijd van Betondorp), voor iedereen die geïnteresseerd is in ruimer luisteren en in hoe we samenleven in de stad.
Achtergrond
De School van Stille Stemmen is een platform voor stemmen die je zelden hoort—niet op school, niet in de media en niet via algoritmes. Stemmen die ons denken verruimen en ons helpen antwoorden te vinden op uitdagingen van vandaag. We zijn een nomadisch en internationaal collectief van filosofen, kunstenaars, wetenschappers en mediamakers.
Persoonlijke inspiratie
Renate Schepen is de initiator van de School van Stille Stemmen. Haar partner Mike van Velzen was een bijzondere Betondorper die meteen zijn hart aan de buurt had verpand. Hij maakte tijd voor een praatje, ging elke week als vrijwilliger koffie drinken bij Emmy van 95, en vertelde daarna honderduit over haar verhalen. Mike overleed onverwacht in februari 2025. Geïnspireerd door zijn enthousiasme en vermogen om ruim te luisteren, is dit festival een geschenk voor de bewoners van Betondorp en een uitnodiging om ruimhartig naar elkaar te blijven luisteren.
Eenzaamheid is vaak omgeven met schaamte en taboe. Toch zijn er maar weinig gevoelens zo universeel als eenzaamheid. Het is een normaal aspect van het leven dat iedereen weleens ervaart.
Eenzaamheid kent vele vormen en schakeringen, variërend van tijdelijk psychisch ongemak tot een chronische situatie die onoplosbaar lijkt en gepaard gaat met gevoelens van zinloosheid en vervreemding. De kern is een pijnlijk gemis aan verbondenheid of een gemis aan maatschappelijke waardering en erkenning.
Maar eenzaamheid is ook een krachtige emotie die ons uitdaagt om na te denken over onze relaties, keuzes te maken en nieuwe wegen in te slaan.
In deze aflevering gaat Renate Schepen in gesprek met Anja Machiels , emeritus hooglereraar sociale weerbaarheid aan de Universiteit van Humanistiek, over eenzaamheid als een krachtig signaal om te luisteren naar een gemis en welke behoefte daar achter zit.
podcastmaker: Frits de Beer, samenwerking tussen de Vrijwilligers Academie Amsterdam en de School van Stille Stemmen.
Hoe kunnen we betekenisvol contact blijven maken met mensen met gevorderde dementie? Hoe begeleid je hun naastbetrokkenen (of jezelf) om fysiek contact te maken als dit niet vanzelfsprekend is?
In deze aflevering gaat trainer Renate Schepen in gesprek met Ester van der Geest, oprichter van Stichting Broos. Samen staan we stil bij de angsten en verlangens die kunnen spelen bij non-verbale communicatie met mensen die lijden aan een vergevorderde vorm van dementie.
Wanneer iemand steeds minder goed kan praten door dementie, wordt aanraking een belangrijk middel om contact te houden. Maar aanraken is niet altijd gemakkelijk – veel mensen weten niet goed hoe ze dat moeten doen. Dat is jammer, want zonder lichamelijk contact kunnen mensen met dementie zich niet alleen letterlijk, maar ook emotioneel ‘onaangeraakt’ voelen. Ook voor hun naasten is het pijnlijk als ze in deze laatste levensfase geen echt contact meer kunnen maken.
Dit is een samenwerking tussen de School van Stille Stemmen en de Vrijwilligersacademie Amsterdam
Interviewer Renate Schepen | in gesprek met Ester van der Geest | Podcastmaker Frits de Beer
Een unieke workshop die deelnemers leert het landschap te ‘lezen’ door een wandeling in het duinlandschap, door de stadia van successie te observeren, waar elke plant geheimen onthult over natuurlijke systemen.
Wat het doet: Je leert landschappen interpreteren door plantengemeenschappen en begrijpt hoe natuurlijke patronen je eigen leven kunnen inspireren.
Wat er gebeurt: observeren. luisteren. ontdekken. toepassen.
Voor wie: iedereen die geïnteresseerd is in ecologisch tuinieren, duurzaam leven, of betekenisvol tijd doorbrengen in de natuur.
Hoe lang: twee uur.
Wat je krijgt: nieuwe perspectieven op ecosystemen, praktische inzichten voor eigen tuin/omgeving, en ervaring in het ‘lezen’ van natuurlijke processen.
Deze workshop kan volledig op maat worden aangepast voor verschillende groepen en locaties.
Enrique Dussel (Argentinië 1934 – Mexico 2023) is een pleitbezorger van bevrijdingsfilosofie. Deze filosofie bepleit een ethiek en politiek die zijn gebaseerd op ecologische denken en zorg voor elkaar. Het is een kritiek op kolonialisme, imperialisme en onrechtvaardigheid. Dussel maakt ons bewust van het gebruik van taal en toont ons dat alternatieve bestuursvormen mogelijk en noodzakelijk zijn. In gesprek met filosoof Wil Heeffer.
Van 1643 tot 1649 woonde Descartes in de Egmonden. Er is nog weinig aandacht besteed aan die periode in zijn leven. Was Descartes denken alleen maar dualistisch of zag hij meer verbondenheid dan we vaak horen. In deze podcast ga ik in gesprek met historicus Peter van den Berg, die het graf van de vriendin van Descartes, Helena Jans van der Storm, in de Slotkapel van Egmond ontdekte. En met filosoof en filmmaker Pierre Drouot die een film maakte over het leven van Descartes in deze periode en gefascineerd is door de briefwisseling van Descartes met prinses Elisabeth van de Palts, die bepalend was voor zijn boek Over de Passies van de Ziel.
Ban Zhao (49? – c. 120? na Chr.) was een Chinese historicus, filosoof en politicus. Ze onderwees mannen en vrouwen aan het hof en van haar kunnen we leren over dienend leiderschap. Ze voltooide het werk van haar broer Ban Gu over de geschiedenis van de Westelijke Han-dynastie, namelijk het Boek van de Han. Ze schreef ook Nüjie (女誡, vermaningen aan mijn dochters), een invloedrijk werk over het gedrag van vrouwen. Daarnaast had ze interesse in astronomie en wiskunde, en schreef ze gedichten, necrologieën, argumentaties, commentaren, essays en langer werk. Ze werd China’s bekendste vrouwelijke geleerde en instructeur van taoïstische seksuele handelingen voor de keizerlijke familie.
